Koah HastalığıUzm. Dr. Şennur Özen Oluşturuldu: 2017-04-08 08:36:39
Görüntü Sayısı: 1072

Koah Hastalığı

Koah akciğerlerin, dış ortamdan gelen ve nefesle akciğere ulaşan zararlı gaz ve tozlara karşı oluşturduğu ve hava yolları ve hava keselerinde büyük bir oranda kalıcı hasara neden olan müzmin tıkayıcı bir akciğer hastalığıdır.

Koah Hastalığı

Esasen tüm dünyada koah tan ölümler tüm ölüm nedenleri arasında 4.sıradadır ve giderek 3.sıraya yerleşeceği ön görülmektedir. Kaldı ki ülkemizde yapılan bazı bölgesel çalışmalarda 3.ölüm nedeni olarak tespit edilmiş olup öngörülen dünya rakamlarının önünde seyretmektedir. Tüm toplum göz önüne alındığında ortalama olarak dünyada koaha yakalanma sıklığı %10 civarında ve ülkemizde % 20 ye ulaşan yakalanma oranlarının olduğu bölgeler vardır. Aslında önemli bir ölüm nedeni olması yanı sıra koah çok önemli bir sakatlık nedenidir. Bununla ilgili yüksek sağlık harcamaları ve hasta bireylerde erken işgücü kaybı ekonomiye olan yükü de anlamlı derecede artırmaktadır. Aslında koah önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Birincil koruma önlemleri koah oluşum sıklığını azaltacak ve erken tanıda alınacak önlemlerle de hastalık yükü azalacaktır.

RİSK FAKTORLERİ

KOAH oluşumunda 1.cil risk faktörü sigara içimi, sigara dumanına maruziyet, cevresel etkenlerden hava kirliliği ,egzoz gazına maruziyet, mesleki maruziyet, kırsal alanda bitki kökleri ve hayvansal artıkların yakılması ile ortaya çıkan yoğun kirliliğe maruziyet . En basta sayılacak olan maddelerdir.

Ayrıca kişi ile ilgili özellikler: kendine ait tasıdığı bazı genetik özellikler, akciğerde koah oluşumunu engelleyen enzimin yokluğu ve bronş aşırı duyarlılığı, aile öyküsü ırka ait özellikler anne karnında sigara maruziyeti ve düşük doğum ağırlığı da sayılabilir.

Sigara içenlerin %15-20 sinde koah ortaya çıkmaktadır. Ayrıca eşi sigara içen kadınlarla gebelikleri sırasında sigara içen annelerin çocukları da koah gelişimi bakımından büyük risk taşırlar.

KLİNİK BULGU VE ŞİKAYETLER

Öksürük balgam nefes darlığı ve hırıltı yakınmaları vardır. Koahın şiddeti ortaya çıkma zamanı içilen sigaranın paket/yıl oranı ile çok yakından ilgilidir.50 yaşına kadar sigara içmiş ve bırakmış bireyler koah oluşumunu 70 yaşlarına ertelemektedirler. Çok küçük yaşta sigaraya başlanması erken koah gelişimi için en büyük risk faktördür. Artık 25-30 yaslarında koah tanı koyma sıklığı artmaktadır.

Bazen ilk olarak nefes darlığı ortaya çıkar. Ama bilinen klasik bulgu öksürüğün sabahları ortaya çıkmasıdır. Uyandıktan sonra başlayan öksürük sonunda az miktarda balgam çıkar. Öksürük çok uzun süreli olur. Hastalar öksürüklerini sigara öksürüğü diye tanımlar ve doktora başvurmazlar. nefes darlığı çok erken ortaya çıkmasına rağmen hastalar bunu algılamaz. yıllar içinde arttıkça ve sosyal hayatlarına yansıdığında ve bununla ilgili tedbir almak zorunda kaldıklarında örneğin artık merdiven yerine asansör kullanmaya başlamaları yada uzun süreli yürüyüşlerden kaçınmaları gibi ..farkında olurlar. elbetteki giderek artan kandaki oksijen azlığı çabuk yorulmalarına neden olur ve daha ileri evrelerde kendi öz bakımını yaparken bile nefes nefese kalırlar.

Daha sonra genellikle kış aylarında ortaya çıkan ve alevlenme ya da atak diye adlandırdığımız hastalığın doğal seyrinin şiddetlendiği dönemler ortaya çıkar. bu durumda hasarlı hava yolları bir çeşit virüs ya da bakteri ile enfekte olmuş ve hasta daha fazla ve renkli balgam çıkarmaya başlamış, önceden sabahları olan kısa kesik öksürükleri şiddetli bir şekilde tüm gün ve geceyi kaplamış, ya da eskiden yapmakta olduğu bazı işlerde örneğin ayakkabısını bağlarken ya da giyinirken mevcut olmayan nefes darlıgı aniden şiddetle ortaya çıkmış ve hastayı yatağa bağlamıştır.

Akut alevlenmeler sırasında efor ve istirahatta ki nefes darlığı yanında artık gece yatamaz hale gelmişlerdir. birkaç yastığın desteği ile oturarak uyumaya çalışırlar. hele de bazı hastalarda eşlik eden diğer kronik hastalıklardan (diabet, kalp hastalığı, ht gibi)varsa tablo daha da ağırlaşır ve kişinin hastaneye yatmasını gerektirir.bazı hastalarda iştahsızlık kilo kaybı ağızdan kan gelmesi kaslarda erime ve iskelet güçsüzlüğü ,hazımsızlık kendini sürekli şişkin hissetmek gibi bulgular da tanıya eklenebilir.

TEDAVİ

Bazı olgularda ,yukarda tarif edilen bulguların varlığında dahi hasta sigara içmeye devam eder ya da sigara içme arzusundadır. bu tur olguları tedavi etmek çok güçtür. hastadan iyi bir sigara hikayesi alınmalı ve sigara bıraktırma tedavisi uygulanmalıdır. bu tur ağır vakalarda 02 tedavisi esastır.ve değişik cihaz ve uygulama metodları ile 02 tedavisi uygulanır ve bazı hastalar taburculuğundan sonra da evde o2 tedavilerine geri kalan hayatları boyunca devam etmek zorunda kalabilirler.

Koahta t5edavi hedefi hedefi akut alevlenmelerin ve hastaneye yatış sayılarının azaltılması. ataklar arası sürenin uzatılması ve hastane yatış gereklerinin ortadan kaldırılmaya yönelik olmasıdır. solunum yolları ve hava keselerinde meydana gelen anatomik ve fizyolojik hasarı geriye çevirmenin çoğu zaman imkanı yoktur. ancak hastaya ortalama bir hayat standardı yaratacak hastalığında bir üst ve daha ağır bir evreye geçmesini engelleyecek tedaviler kullanılır.

Bol ve renkli balgamın şiddetli öksürüğün olduğu dönemlerde kesinlikle antibiyotik ya da antiviral tedaviye gereksinim vardır ve solunum yollarını acıcı hırıltıyı kesip dispne algısını azaltıcı ilaçlar ve tedaviler kullanılmaya devam edilir.

Akut alevlenmelerin azaltılması amacı ile her yıl kış basında grip aşısı yaptırılır.ve 5 yılda bir yapılacak pnomokok asısı ile pnomokokla meydana gelecek olan alevlenme ve zatüreden korunmuş olunur.

Hastaların klinik durumlarına ve hastalığın şiddetine göre fonksiyonel kapasitelerine göre uygun tıbbi tedavi baslanır.ve ve bazen da ilaç dışında orta ve agır şiddetteki koah liler pulmoner rehabilitasyon programlarına alınır. bazı amfizemli olgularda ise yeterli bir fonksiyonel kapasite saglamak için volüm küçültücü cerrahiler yada endoskopik olarak uygulanacak cihaz ve apareyler, bül diye tabır edilen ve işlevsiz bir şekilde akciğerlerin şişmesine neden olup potansiyel tehlikesi olan hava kistleri cerrahi olarak bağlanır.

Koah kronik ve geri dönüşümü olmayan sürekli de ilerleyen bir hastalık olduğu için hastada iyileşme beklentisine karşılık ,yeterli iyilik hali sağlanamayınca hastada güvensizlik ajitasyon anksiete umutsuzluk gibi duygular ve depresyon yaratır. bu noktada eğitim ,hastanın doktoru ile kuracağı pozitif iletişim çok önemli hale gelmektedir. bu nedenle tüm tedavi yaklaşımları yanı sıra hatta daha da önemli olarak hasta ile hekim arasında karşılıklı güven ortamında kurulacak empatik bir ilişki ve yakın işbirliği çok önemlidir. hastalıkları hakkında iyi bir eğitim alan ve tedavi ile rehabilitasyonun önemine inandırılabilmiş hastalar, semtomlarını yönetmeyi, ne zaman hastaneye başvurması gerektiğini bilirler ve tedavi başarısı yükselmiş olur.

Dsipne algısına göre yapılmış bir skorlama testinde asağıda ki her bir sorunun cevabı evreleme konusunda hasta ve hekime gerekli bilgiyi verir ve bu çerçevede tedavi seçenekleri değerlendirilir

EVRE 1; SADECE AGIR EGZERSİZ SIRASINDA NEFESİM DARALIYOR.

EVRE 2: SADECE DÜZ YOLDA HIZLI YURUDUGUMDE YA DA HAFİF YOKUŞ ÇIKARKEN NEFESİ DARALIYOR

EVRE 3:NEFES DARLIGIM NEDENİ İLE DUZ YOLDA YURURKEN KENDİ YASITLARIMDAN GERİDE KALIYORUM VE ARA ARA DURUP DİNLENMEK ZORUNDA KALIYORUM

EVRE 4:DÜZ YOLDA 100 M YURUDUKTEN SONRA NEFESİ DARALIP DURUYORUM VE DİNLENİYORUM

EVRE 5:NEFES DARLIGIM NEDENİ İLE EVDEN ÇIKAMIYORUM.GİYİNİP SOYUNURKEN DAHİ NEFESİM DARALIYOR..

Son olarak bir kez daha belirtmek gerekir ki koah önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır.

Koah tedavisinde yaşam kalitesi ve süresini artırdığı kesin olarak kanıtlanmış en önemli tedavi seçeneği uzun süreli oksijen tedavisidir.

Koah oluşumunda ki en önemli neden sigara içimidir.


Bu yazı Uzm. Dr. Şennur Özen tarafından yazıldı ve 1072 kere izlendi.


Yorumlar

Yükleniyor...


İlgili Makaleler